in Druivensap

Uit de koelkast met Baban Kirkuki. Over roestig zoet, de ambachtelijke druivenperser van Kirkuk en ruwe authenticiteit.

6 vragen voor Baban Kirkuki
#dichter #schrijver

Voor het interview begint hebben we het over het servies van Baban, een paar authentieke, oude kopjes met bloemen erop. Hij vertelt dat hij van ouderwetse dingen houdt alsof de zielen van alle mensen zijn opgeslagen in deze kopjes, de ceremonie van het drinken. Het kopje draagt al dit gevoel in zich. De toon van het interview is gezet.

> Baban, met welk product kom je uit de koelkast, en waarom word je hier warm van?

Ik kies voor druivensap. Mijn eerste herinnering aan druivensap is die van een jongen van 10 of 11 jaar oud in Kirkuk. Mijn vader bracht mij als kind naar een winkelcentrum waar een vriend van mijn vader, een ambachtelijke druivensapmaker, zijn druivensap verkocht. Hij wierp zakken druiven in een hele grote pan, en begon zonder water toe te voegen te persen. Soms gaf hij wat van dat pure sap aan de bezoekers, heerlijk. Uiteindelijk voegde hij ook water toe. Zijn productieproces gebeurde zonder de luxe van mixers, hij gebruikte metalen stampers, en haalde het sap uiteindelijk met grote lepels uit de pan. De mensen stond buiten al vol ongeduld te wachten op zijn druivensap, en dan riep hij:

‘De druif heeft meer geduld dan jullie!’ Een soort poëtisch grapje. Of: ‘Mensen zijn wreed, kijk liever hoe de natuur is!’

Dat lijkt een bijzondere herinnering.

Ja, dat is het zeker. Veel mensen namen het sap mee in eigen bakjes of potjes, een vroege vorm van recycling. Ik was als jongen diep verwonderd over de sfeer, het productieproces, de smaak van het sap.

En drink je het nu nog?

Ik kwam uiteindelijk naar Nederland en ontdekte het druivensap ook hier, het is anders maar ook zeer smaakvol. De Albert Heijn heeft goed sap: ‘Excellent’, maar misschien nog beter is dat van de Lidl. De smaak van druivensap kan ik het beste omschrijven als een soort roestig zoet in je mond. Ik krijg er nooit genoeg van, soms werk ik wel een pak per dag weg. Druivensap is dorstlessend, gezond en je wordt er niet dronken van. Natuurlijk hou ik ook veel van rode wijn.

> Staat druivensap ook symbool voor de vlamkracht in je werk?

Ja. Als ik bijvoorbeeld een poëzievoordracht in een park heb, neem ik vaak een pak druivensap mee, dat ik voor de tijd in het gras opdrink. Het sap lijkt een schakel voor me tussen het heden en het verleden, het draagt vertrouwen in zich. De druif is verder een goed hulpmiddel bij het schrijven door de opwekkende smaak. Mijn eerste bewondering voor de natuur ontstond ook in dat winkelcentrum bij de ambachtelijke druivensapmaker. Ik visualiseerde al heel vroeg hoe lief de natuur voor mensen, voor dieren kan zijn.

Is die liefde voor de natuur ook in je werk terug te vinden?

Van de ene tak naar de andere sleep je je lichaam, is een zin uit een gedicht van me over een merel. Als je naar mijn poëzie kijkt kun je er verschillende fasen in herkennen. Vroeger schreef ik veel over heimwee en vrijheid. Nu steeds meer objectief, als de lens van een camera die weerspiegeld wat hij ziet. Mijn hoofd lijkt het meest op een ruwe fabriek, alles wat ik voel en waarneem komt in een grote pan terecht: oorlog, verlangen, pijn, heimwee, momenten die ik niet kan ontcijferen. In mijn poëzie uit zich het zoeken naar de zinloosheid van het leven. Evenwicht, illusie, conflicten tussen de wereld en mijzelf, en tussen alle ikken met elkaar. Het is een eindeloze zoektocht, die nooit ophoudt. Elk gedicht is authentiek.

Als een druif, geen één is precies als de ander.

Ja. Een gedicht ontstaat uit rauwheid, die uiteindelijk vorm krijgt, maar in de werkelijkheid is alles ruw. Die ruwheid bewaakt de authenticiteit, net zoals je een goede druif nodig hebt om het sap later goed te doen laten smaken.

> Kun je hier nog een ander, zinnenprikkelend voorbeeld van geven?

Die ruwheid waar ik het over heb, zie ik in veel om ons heen. Liefde is in essentie ook ruw. Ik ervaar de ruwheid als een spectrum, ineens komt er heel veel gevoel en informatie bij me binnen, later ga ik dat ordenen. Eerder woonde ik in Utrecht in een huis waar ik vanaf het balkon zo druiven kon plukken. Als je goed naar zo’n boom of struik kijkt wil die alles dat hij heeft ineens aan je geven, totale overvloed. Ik zie buiten in de natuur altijd een vorm van poëzie, maar giet dit niet altijd in een gedicht, het is net als met een parfum, dat wil je ook niet in één keer opspuiten. Ik laat de poëzie meer in me druppelen.

Een balkon met druiven, dat klinkt on-Hollands mooi.

Ja, maar ik ben zeker niet alleen op zoek naar het mooie. Ik wil alles in me opnemen. Pijn, verval, dood, ze zijn belangrijk voor de poëzie. Het leven is als een bloem die groeit, terwijl tegelijk de doorns zich ontwikkelen. In schoonheid schuilt lelijkheid en andersom.

Uit de koelkast met Baban Kirkuki: Ik hoop de kans te krijgen om de ruwheid te blijven ontmoeten die de kern is van alle kunst.

> Zit er nog een andere persing in je innerlijke koelkast vast?

Weinig overtreft eigenlijk het druivensap. Toch zou ik wel eens puur abrikozensap willen proberen. Uit een exotisch land, dus zonder toegevoegde suiker. En ook wat mijn werk betreft: niet veel kan aan mijn huidige bezigheid tippen. Ik wil heel erg graag mijn poëzie blijven schrijven, en me misschien wat meer aan proza wijden.
Ik wens in essentie dat het leven me met voldoende ervaringen blijft voeden om mijn werk te verdiepen. Om het nieuw en verrassend te laten zijn. Ik hoop de kans te krijgen om de ruwheid te blijven ontmoeten die de kern is van alle kunst. Daarnaast is een diepe wens van mij ook om de oorlogen op deze aarde te zien stoppen, om mondiale vrede te kunnen ervaren.

> Waarom zou de wereld van jou en je activiteiten moeten weten?

Ieder mens heeft zijn of haar eigen verhaal. De dichter schrijft in eerste instantie als een soort therapie, voor zichzelf, en brengt dit later als een spiegel naar buiten. Het gedicht is een vorm van een ontmoeting. Als ik Neruda of Rumi lees, word ik ineens geraakt, een innerlijke ervaring wordt aan me doorgeven. Dat wil ik ook doen. Het leven is soms heel donker en een kunstenaar of dichter probeert met zijn werk een kaarsje in die duisternis aan te steken. Ik wil menselijkheid brengen, humaniteit. Als mensen mijn poëzie lezen leren ze mijn binnenwereld kennen. Als je door Utrecht loopt zie je zoveel gezichten, maar we zien niet wie die mensen werkelijk zijn, ze zijn gemaskerd. Maar een dichter geeft zich bloot. Delen is heel belangrijk in kunst.
Neem deze zin van Neruda: Ik was eenzaam als een tunnel. Prachtig, iedereen kan de eenzaamheid invoelen die uit deze zin spreekt. Het is universeel. Je opent jezelf als dichter, maar geeft anderen ook een deur om via jou zichzelf beter te leren kennen, om hun kern te voelen. Om de dingen om zich heen te kunnen duiden.

> Absolute meerwaarde. Zou je tot slot nog iets kwijt willen over druivensap en de humaniserende kwaliteit van je werk?

Poëzie is als een boom. Er komt niet specifiek één vogel naar zijn takken, maar vele soorten vogels. Het verbindt mensen, verschillen. Het eindigt nooit, poëzie is nooit af, of klaar. Zoals de natuur altijd nieuwe lentes en druiven voort zal brengen. Zoals de dichter zal blijven dichten.

 

Wil je meer weten over Baban Kirkuki? Bekijk hier zijn site.

Benieuwd wie er de volgende keer uit de koelkast stapt? Like en volg de Facebookpagina van Collectief 15.

Uit de koelkast met Arnoud Rigter. Over kunstzinnige broeierigheid, de bite van een askroket en het noodzakelijk verinnerlijken van fungus.

6 vragen voor Arnoud Rigter #schrijver #dichter #performer #kunstenaar > Arnoud, met welk product kom je uit de koelkast en waarom word je hier warm van? Ik ga voor de schimmelkaas. Met name de schimmel biologeert me. Ik sympathiseer sowieso met schimmel want het vergroot de biodiversiteit. Schimmel geeft daarnaast een bepaald ongemak. Ik weet […]

Uit de koelkast met Hans Declercq. Over de onopgesmuktheid van het Nu, Armeens belegde bammetjes en de verwelkbaarheid van de schrijver.

6 vragen voor Hans Declercq #de bezige bij antwerpen #schrijver > Hans, met welk product kom jij uit de koelkast en waarom word je hier warm van? Ik ga voor kruiden. Ik heb altijd verse kruiden in huis: dille, koriander, munt en gember. Kun je er een kiezen? Op dit moment is dille mijn favoriet. […]

Uit de koelkast met Ellen Mannens. Over de snelheid van sprankeling, Feyenoord, en de perfecte geitenscheet.

6 vragen voor Ellen Mannens #el tekst #365 feyenoordvrouwen #freelance journalist metro #journalist #tekstschrijver > Ellen, met welk product kom jij uit de koelkast en waarom word je hier warm van? Met champagne, of eigenlijk, met bubbels. Ik ben te calvinistisch om altijd maar champagne te kopen, dus ga ik voor cava, prosecco of cremant. […]

Uit de koelkast met Martinus Benders. Over seksdrive, zakdoekjes en bruine coke.

6 vragen voor Martinus Benders #dichter #schrijver #filosoof #polemist #grafisch ontwerper door Anouk Smies en Wiebren Altena > Martijn, met welk product kom jij uit de koelkast en waarom word je hier warm van? Ik kies voor Buisman, omdat dit product het mysterie van het Nederlanderschap vertegenwoordigt. Het is uitermate interessant dat je heel je […]