in Buisman

Uit de koelkast met Martinus Benders. Over seksdrive, zakdoekjes en bruine coke.

6 vragen voor Martinus Benders
#dichter #schrijver #filosoof #polemist #grafisch ontwerper

door Anouk Smies en Wiebren Altena

> Martijn, met welk product kom jij uit de koelkast en waarom word je hier warm van?

Ik kies voor Buisman, omdat dit product het mysterie van het Nederlanderschap vertegenwoordigt. Het is uitermate interessant dat je heel je leven koffie drinkt, er Buisman ingooit, en toch niet zeker weet of en waarom je bestaan er nou zoveel mooier van wordt. Zelf koop ik de potjes omdat ze zo lekker ruiken. Ik ben meer een Buisman-snuiver. Het mysterieuze aan dit alles is dat Buisman al decennia claimt de koffie veel lekkerder te maken. Dit is een traditie met een waarheidsclaim die onmogelijk te verifiëren is.

Is dat een soort nostalgie?

Ja, maar het is ook vooral iets dat bij de koopmanstraditie van de Nederlanders hoort. Achter Buisman schuilt een uitgekiend concept, een soort nostalgische hersenspoeling waardoor mensen het product blijven kopen. Zelf sta ik ‘s morgens op en ruik aan het potje. Bij uitzondering vergrijp ik me aan een wentelteefje met Buisman. Je hebt twee series: Royal en Classic, en ik merk weinig verschil. Maar een of andere intelligente jongen zorgt er op deze wijze wel voor dat de verkoop stijgt. Toen ik in Istanbul woonde stond ik negen jaar droog, Buisman kennen ze daar niet. Vooral de eerste vier jaren waren zwaar: in de supermarkt greep ik in een soort semiautomatische reflex naar de afwezige Buisman in de schappen. Je hebt erg goede Turkse koffie, maar die kan Buisman zeker niet vervangen.

> Staat Buisman ook symbool voor de vlamkracht in je werk?

Ik kan hier alleen volmondig ja op zeggen. Als je naar het etiket op een potje Buisman kijkt, zie je een soort duivelse vlam uit de koffie komen, als was het Satan zelf. Poëzie moet je ook doen opvlammen, een gedicht moet de lezer tot leven wekken. Mijn werk is wat dat betreft onderhevig aan het Buisman effect: er ligt een soort mysterieuze kwaliteit in verborgen die niet echt is te duiden maar toch erg belangrijk is. Ik doe Buisman niet meer in de koffie, dat vind ik te antiek. Maar als ik eraan ruik, worden zowel gevoelens van nostalgie als mijn lusten gewekt. Buisman werkt absoluut als een afrodisiac. Zo begon ik ook ooit met dichten. Ik vond een meisje leuk en wilde indruk maken met een gedicht, wat overigens voor geen meter lukte. Waarschijnlijk bezat mijn poëzie toen nog niet zo een denderende kwaliteit.

Schuilt er in jouw werk dan ook een soort koopmanstruc?

Als dat al zo was zou ik er uiteraard weinig over loslaten. Ik heb me wel vaak afgevraagd hoeveel rol je zelf hebt in je gedichten. Zo doe ik vaak stoer in mijn poëzie, maar ik weet niet zeker of ik dat echt ben. Waarschijnlijk blijft het net als bij Buisman een mysterie. In mijn nieuwe bundel zit een regel: ’Ik schrijf alleen zo goed, omdat ik mijzelf zo goed kan kwellen.’ Ik probeer de essentiële kwelling van het bestaan onder woorden te brengen, die je eigen persoonlijke kwelling raakt. Noem het maar: Het verbuismannen van de levenskwelling.

> Je beaamde dat Buisman symbool staat voor de vlamkracht in je werk. Kun je hier een paar lustopwekkende voorbeelden van geven?

Pijnbomen waaronder verzuurde mierenhopen in de hitte liggen als het net begint te regenen.

Strandballen die in de zilte zeelijn een ijshoorntje over zich heen krijgen en dan gemengd met de geur van zonnebrandolie op de huid van een mooie vrouw.

Een oud klooster waar een naakte non roggebrood zit te eten aan een mahoniehouten tafel.

Prachtig zonder meer. Maar we bedoelen meer een paar voorbeelden van je werk.

Als mensen mijn bundels lezen krijgen ze als het goed is zin in seks, en tegelijk in het doen van zakdoekje leggen. Het roept een combinatie van nostalgie en de prikkelende drang jezelf te verliezen op. Ik werk momenteel ook aan een roman. Een soort Camus meets Kafka meets Koch. Zoals Buisman een ware uitdaging is (de hersenspoeling uit je familie handhaven zonder er aan ten prooi te vallen) is het schrijven van een goede roman dat ook. Het is een poging het onmogelijke mogelijk te maken. Dat spreekt me aan.

Uit de koelkast met Martinus Benders: Als mensen mijn bundels lezen krijgen ze als het goed is zin in seks, en tegelijk in het doen van zakdoekje leggen.

> Zit er nog een anders soort afrodisiac in je innerlijke koelkast vast?

Ja, eigenlijk zou ik graag de liefde realiseren, maar dat is niet echt iets dat je doelgericht na kan streven. Net zoals je niet actief naar poëzie moet zoeken. Alhoewel ik wel moet zeggen dat ik de laatste tijd vaak een gebroken hart heb gehad. Iets dat dan wel goed voor de poëzie is, maar wat minder voor mijn gemoedstoestand. Ik heb nu mijn vijfde bundel afgerond en werk aan mijn eerste roman. Maar hiernaast voel ik een Buismanachtige koopmansgeest in me woekeren. Ik denk dat ik drie pilaren in me draag: de kunstpilaar, de zakelijke pilaar en de magiepilaar.

Die koopmansgeest jaagt mijn plannen voor de toekomst aan, al zit ik daar niet altijd bovenop. Maar er borrelt veel. Als puber kende ik een veertiger die zich in een kraakpand omringde met allemaal eigen uitvindingen, zo een verwilderde Willie Wortel. Dat inspireerde me enorm. Ik ben al jaren bezig met 3D design en wil zelf dingen uitvinden. Zo bedacht ik het concept van ‘de lava-foon’. Een stuk lava dat ook telefoon is, en je opwarmt als je wordt gebeld. Als je ruzie krijgt zou je er ook iemands hoofd mee in kunnen slaan. Multifunctioneel. Daarnaast heb ik niet te vergeten een politieke agenda die voortvloeit uit mijn grootste Buismandoel: Ik wil Buisman als afrodisiac naar China invoeren en zo zorgen dat de Chinezen met hun tengels van de neushoorns afblijven.

> Waarom zou de wereld van jouw activiteiten moeten weten?

Ik geloof niet zozeer in zelfpromotie. Het product zelf is de beste promotie. Een gezegde dat uit de tijd van Buisman stamt zegt: ‘Goede wijn behoeft geen krans.’ Moderne marketing ziet dat natuurlijk anders. Denk aan de ‘slurp-wijn’ van een bepaalde supermarktketen. Die koop ik zelf ook door de naam, dus blijkbaar werkt het. Ik heb geen idee hoe ik mijn eigen werk moet promoten. Benders is niet de Buisman van de poëzie, geloof ik. Maar op dit akelige type 3 planeetje ben ik wel de enige dichter met intergalactische impact. Omdat ik verder kijk dan deze planeet lang is. Over het algemeen vind ik mensen veel te veel geobsedeerd door de eigen achtertuin. Ik vernietig mijzelf liever steeds om weer opnieuw te beginnen. Schrijven is wat dat betreft wel een leuk lego spelletje.

Een spelletje dat jou ondertussen toch ook heel wat erkenning bracht.

Erkenning is iets fijns, maar het werkt ook beklemmend. Je wordt er een soort wassen beeld van. Zowel het label ’rebel’ als ‘autoriteit’ dat mensen me vaak aan willen smeren zegt me niets. In Nederland krijg je daarbij vaak erkenning door het spelletje netjes volgens de regels te spelen. Nederlanders zijn niet echt verliefd op ambitie. Ik hou het als motto liever bij de woorden van Bowie: ‘We are absolute beginners.’

> Een absolute beginner met on-Nederlandse ambitie dus. Zou je tot slot nog iets over Buisman en de lustopwekkende kwaliteit van je werk kwijt willen?

Wat nog onderbelicht is gebleven is het Superheldenaspect van Buisman. Zo zijn we weer bij het mysterie aanbeland. Ik zie nu een soort Buismannetje voor me die het innerlijke riool van je hart waar al je mislukte liefdes liggen te rotten komt ontstoppen. Het heeft een geneeskrachtige werking, een fysiek effect: het brengt je oude liefdes weer tot leven. Een soort boost door het riool waardoor al je oude pijn bovenkomt. Na de tijd zijn je aderen gezuiverd. Je ziet in dat oud zeer niet ter zake doet. Als mijn werk dit ook bij mensen bewerkstelligd ben ik qua mysterieuze werking dik tevreden.

Een ding mag duidelijk zijn. You are a sucker for the mystery.

Ja. Zo is Buisman gemaakt in Zwartsluis, maar ik wil absoluut niet weten waar dat ligt. Ik wil het mysterie van Buisman tot mijn dood bewaren. Ik zal het meenemen in mijn graf.

 

Wil je meer weten over Martinus Benders? Bekijk hier zijn site.

Benieuwd wie er de volgende keer uit de koelkast stapt? Like en volg de Facebookpagina van Collectief 15.

Write a comment

Reactie