in Kaas

Uit de koelkast met Vefa Öcal. Over verscheidenheid, geloofwaardige schurken en kaas met ballen.

6 vragen voor Vefa Öcal
#acteur #regisseur

door Anouk Smies en Wiebren Altena

> Vefa, met welk product kom jij uit de koelkast en waarom word je hier warm van?

Ik kies voor verschillende soorten kaas: het product dat je elk uur van de dag uit de koelkast kunt halen. Je kunt kaas op eindeloos veel manieren nuttigen en gebruiken. Ik ben een multi-kaas man. Bij een glas raki eet ik graag feta of Turkse geitenkaas. Om de wijn wat zoeter te laten smaken kies ik voor pittige gorgonzola of Danish Blue. Als ik een tosti maak gebruik ik graag Goudse kaas. Toch verwerk ik het nooit in mijn maaltijden. Als ik moussaka bereid is dat per definitie kaasloos. Ik eet het dus alleen als puur product en ervaar kaas ook zo. Je weet wat je er aan hebt, met kaas kun je niet sollen. Als je thuis komt is het heerlijk te weten dat er altijd een stukje brie op je ligt te wachten.

Zijn er ook kazen waar je minder warm voor loopt?

Ik houd niet van jonge kaas. Dat smaakt niet zoals kaas behoort te smaken maar meer naar melk, veel te slap.

> Staat kaas ook symbool voor de vlamkracht in je werk?

Ik houd van een grote verscheidenheid aan kazen, en dezelfde verscheidenheid moet je als acteur in huis hebben om je werk goed te doen. De uitdaging van mijn vak is de smaak van de regisseur uit te beelden. In die zin kun je me zien als een stukje schimmelkaas voor een castingbureau. Pittig. Al doe ik mijzelf met dat beschimmeld eerlijk gezegd te weinig recht, ha ha.

Betekent dat dat je vooral voor rollen met een uitgesproken smaak wordt gecast?

De rollen waarvoor ik word gevraagd zijn toch vaak wat extreem en explosief, het zijn rollen waarbij je snel van emotie om moet kunnen slaan. Van heel vriendelijk naar boosaardig bijvoorbeeld. Ik ben een van de weinigen in dit werkveld die daar erg goed in is. In de politieserie Van Speijk speelde ik een boef die veel te aardig is. Zo een contrast maakt de badguy menselijk. Net zoals ik niet van jonge kaas houd, houd ik ook niet van personages zonder diepgang of schaduwzijde.

Als ik een script lees, waarin een maffioos in een koffiehuis zit met een dreigende blik, word ik niet wild. Dat vind ik te cliché. Als je alleen maar de agressie in zo een karakter laat zien, verliest het zijn geloofwaardigheid. Ik wil rollen spelen die de diepere lagen van de mens blootleggen.

Een schurk is veel enger als hij, nadat hij net iemand half levend heeft begraven, met vrouwelijke verfijning knoflook in de keuken staat te snijden. Het betekent dat jij en ik ook zulke donkere kanten in onszelf dragen.

> Kun je hier nog een ander, pittig voorbeeld van geven?

Begin jaren negentig schreef ik een bewerking van Herostratos van Sartre naar een toneelmonoloog. Deze heeft een thema dat nu weer heel actueel is: een man wil een zwarte daad stellen om herdacht worden door de mensheid. Hij is er van overtuigd dat dat makkelijker lukt door wat slechts te doen dan wat goeds. Hij besluit, omdat zijn pistool zes kogels kan bevatten, zes mensen te doden. De locatie en de vluchtroute bereidt hij tot in de puntjes voor. De kritiek op dit stuk was dat je wel een masochist moet zijn om het uit te kijken. Men vond het zwaar.

In de tijd van het stuk sprak het existentialisme me aan. Je hoeft niet te weten wat het doel van het leven is, maar door jezelf die vraag te stellen ga je wel anders kijken. Je gaat verder denken, al geven zulke diepzinnige gedachten trouwens geen enkele garantie dat je er een beter mens van wordt, ha ha.

Heb je dat diepe denken van huis uit meegekregen?

Ik heb geen geloofsopvoeding genoten, en zo word je eigenlijk gedwongen zelf over dingen te denken. De laatste tijd ben ik bijvoorbeeld gegrepen door het Tengrisme, het oeroude geloof van de Turken voor ze moslim werden. Deze religie bevat kenmerken van het sjamanisme en het animisme en er worden meerdere goden in aanbeden.

Je houdt duidelijk niet alleen van verscheidenheid als het om kazen gaat.

Ik zit inderdaad niet graag in één hokje vast. Zoals je een ander kaasje kan kiezen, kun je ook je ideegoed veranderen, of het nu in politiek of in levensbeschouwelijk opzicht is. Ik geloof dat de mens in staat is zich te ontwikkelen. In de tijd van de Gezi-protesten in Istanbul deed de SP geen enkele uitspraak over deze kwestie. Ik was diep teleurgesteld, en maak me dan los van zo een partij. Het is als mens belangrijk mee te gaan met de tijd, met ontwikkelingen. Je niet vast te pinnen op één standpunt, waardoor je alleen maar kan worden ingehaald.

Uit de koelkast met Vefa Öcal: Je kunt me zien als een stukje schimmelkaas voor een castingbureau. Pittig en vol van smaak.

> Zit er nog een andere kaassoort in je innerlijke koelkast vast?

Ik zou me graag eens aan grottenkaas uit Spanje of Portugal vergrijpen. Die worden in grotten bewaard, en met veel vocht gerijpt. Lijkt me heerlijk!

Een kaas met diepgang. Net zoals mijn droom ooit mijn eigen theater te hebben, en daarmee bedoel ik dat ik de programmateur van dat theater wil zijn. Ik zou graag kleine gezelschappen die wat te vertellen hebben de ruimte geven, op een internationale basis.

Zo heb ik in allerlei kelders in Ankara toneelvoorstellingen gezien die me erg inspireerden. Mijn wens is dit soort initiatieven met het publiek te delen, en ook hierin naar afwisseling te streven. Toneel heeft iets absoluut magisch. Het is een moment in de tijd, dat je moet meemaken, daarna is het voorgoed verdwenen.

> Waarom zou de wereld van jou activiteiten moeten weten?

Ik ben een man die iets te vertellen heeft, precies daarom ben ik in de theaterwereld beland. Ik wil de mensen graag laten nadenken, spiegels voorhouden. Een paar jaar geleden zag ik de film: Three monkeys van Nure Bilge Ceylan. Een prachtige film met veel close ups, die rustig en theatraal is opgenomen. Ik zag er iets universeels in. De film ging over eerwraak maar de man vermoordde de vrouw die vreemdging niet, zoals misschien automatisch wordt verwacht. Ik dacht direct: hier kan ik een toneelstuk van maken, om het clichébeeld dat mensen van eerwraak hebben te doorbreken. Een van mijn grootste doelen is mensen uit hun vaste ideeën los te weken en een alternatieve visie aan te bieden.

> Zou je tot slot nog iets kwijt willen over kaas en de eerlijke kwaliteit van je werk?

Toneelspelen vind ik eigenlijk een luxe. Je stapt als een aap in een busje en doet wat anderen van je vragen. Ik wil een eigen stem hebben. Ik houd niet van te makkelijk. Of het nu over mijn werk of kaas gaat, één ding is duidelijk, ze moeten ballen hebben.

 

Benieuwd wie er de volgende keer uit de koelkast stapt? Like en volg de Facebookpagina van Collectief 15.

Write a comment

Reactie